Bir ev almak, başını sokacak bir yuva sahibi olmak, pek çok insanın yaşamdaki en önemli hedeflerinden biri olmaya devam ediyor. Bu sadece Türkiye için değil, başka ülkeler için de böyle.
Peki Avrupa ülkelerinde ev sahipliği oranı ne? Türkiye ev sahipliği sıralamasının neresinde?
Veri
Grafik, Ülkelerin istatistik kurumları ve Avrupa Birliği’nin istatistik ofisi Eurostat’tan derlenen verilere göre çeşitli Avrupa ülkelerinde “oturduğu evin sahibi olan hane halkı oranını” diğer bir değişle ülkedeki ev sahipliği oranını gösteriyor.
Örneğin, Hollanda’daki ailelerin %70.1’i oturdukları evin sahibidir. Oturduğu evin kredi/mortgage borcunu ödemeye devam eden aileler de o evin sahibi olarak kabul ediliyor. Ülkelere ait verilerin derlenme tarihleri 2020-2022 tarihlerine yayılıyor.
Grafikte gösterilmemekle beraber, Eurostat’a göre Avrupa Birliği konut sahipliği ortalaması %70’tir.
Grafikteki gri alanlar (Örneğin Hollanda için geri kalan %29.9’luk kısım) ev sahibi olmayan hane halkını gösteriyor. Ancak bunların tamamının kiracı demek doğru olmayacaktır. Sahibi olmadığı bir konutta kira ödemeyen yaşayanlar, yurtlarda, barınma evlerinde kalanlar vb. başka kategoriler de bu gri alanda yer alıyor.
Analiz
1 – Avrupa’da konut sahipliğinin en yüksek olduğu ülkeler, Romanya, Rusya, Macaristan, Polonya gibi sosyalist geçmişi olan ülkelerdir. Bu durum, bu ülkelerin, sosyalist dönemdeki güçlü sosyal konut politikasının meyvesini yediği şeklinde yorumlanabilir.
2 – AB üyeleri arasında İtalya, İspanya, Yunanistan, Portekiz gibi Güney ülkelerinde konut sahiplik oranı %70’in üzerinde seyretmektedir. İsviçre, Almanya, Avusturya, Danimarka, Fransa gibi Avrupa’nın merkezi ülkelerinde ve İsveç’te ev sahipliği oranı %70’in altındadır. Aynı durum Birleşik Krallık için de geçerlidir. Öyle ki bu oran, Almanya ve İsviçre’de %50’yi bile bulmamaktadır.
3 – Daha sıcak ülkelerde ev sahipliğinin daha yüksek olmasının bir sebebi mevsimsel koşullar sebebi ile konut maliyetlerinin daha düşük seyretmesi olarak gösterilebilir. Bir başka sebep, bu ülkelerde geleneksel aile yapısının hala varlığını sürdürmesi olabilir.
4 – Yine de bankacılık sisteminin gelişkin olduğu ülkelerde ev sahipliğinin daha düşük oranda kalması açıklanmaya muhtaç bir veridir.
5 – Aynı şekilde, sosyal politikanın çok güçlü olduğu İsveç’te de ev sahiplik oranının düşük kalması açıklanmaya muhtaçtır.
6 – Türkiye, bazı gelişmiş Avrupa ülkelerinden daha iyi bir orana sahip olmakla beraber hala Avrupa ortalamasının 10 puan gerisindedir. Türkiye’deki hanehalkı sayısının 25 milyon olduğu kabul edilirse, nüfusun hiç artmadığı bir durumda bile 2.5 milyon konuta ihtiyaç duyulduğu anlamına gelir.
7 – 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi ile kullanılmaz hale gelen konutlar da hesaba katıldığında bu rakam 2.8 milyon’a çıkmaktadır.
Tartışma
- Ülkelerin ortalama milli gelir seviyeleri ile konut sahipliği arasında nasıl bir ilişki vardır?
- Finans ve/veya inşaat sektörlerinin gelişkinliği ile ev sahipliği arasında nasıl bir ilişki vardır?
- Ülkelerin ortalama hanehalkı büyüklüğü ile ev sahipliği oranı arasında bir ilişki var mıdır?
- Ev sahipliği bir gelişmişlik göstergesi olarak kabul edilebilir mi?
- Ev sahipliği oranının ekonomik sınıflar arasındaki dağılımı nasıldır? Avrupa ülkelerinde ve Türkiye’de bu anlamda sınıfsal bir adaletten söz edilebilir mi?
- Verili ülkelerde hanehalkının ev kredisi/mortgage borç stoku ne durumdadır? Borçsuz ev sahipliğini gösteren “net ev sahipliği” gibi bir gösterge tanımlanabilir mi?
Siz de tartışmaya katılabilirsiniz: